Bezkręgowce

 

 

 

 

 

Spotkanie 1. Królestwo zwierząt

Królestwo zwierząt jest najliczniejsze i najbardziej zróżnicowane w świecie organizmów żywych. Należą do niego zarówno duże ssaki, jak waleń, czy słoń, jak i niewielkie owady – błonkówki, mające zaledwie dziesiętne części milimetra. Kurs rozpoczniemy od przeglądu tego fascynującego królestwa oraz dokonania podziału na zwierzęta kręgowe i bezkręgowe. Poznamy cechy wspólne dla wszystkich zwierząt, jak obecność wielu komórek, tkanek, ruch oraz różne oblicza cudzożywności. Uświadomimy sobie, że zwierzęta zasiedliły wszystkie środowiska  na Ziemi, rozpoczynając od wód, przez powietrze, aż po wiecznie skuty lodem ląd, czyli Antarktydę. Zgłębimy systematykę zwierząt oraz ciekawe zagadnienie – typy symetrii ciała. Na koniec pomówimy o zoologii i jej różnych dziedzinach zainteresowań.

 

 

 

 

 

Spotkanie 2. Parzydełkowce

Czy kiedyś zastanawiałeś się, co tworzy te mnóstwo barw i kształtów podwodnych ogrodów – raf koralowych? Z pewnością zadawałeś sobie pytanie, czy to rośliny, czy zwierzęta? Na spotkaniu dowiemy się wszystkiego o mieszkańcach oceanów – parzydełkowcach. Nie tylko poznamy podział tego typu bezkręgowców, ale także „rozgryziemy”, skąd pochodzi ich nazwa. Odkryjemy ich sposób na długowieczność, mimo braku znacznej ilości układów narządów. Z bliska przyjrzymy się osiadłemu polipowi, jak i aktywnie pływającej meduzie. Zajrzymy do ich jamy chłonąco-trawiącej oraz zastanowimy się nad tym, czy i jak potrafią się poruszać. Na zakończenie pomówimy o bioindykacyjnych własnościach parzydełkowców i ich znaczeniu dla środowiska.

 

 

 

 

 

Spotkanie 3. Płazińce

Płazińce swoją nazwę zawdzięczają symetrii dwubocznej. Tasiemiec to typowy przedstawiciel tej grupy. Jednak nie jest to jedyny ciekawy robak płaski. Na kursie poznamy wolno żyjące wirki i przywry, inne charakterystyczne dla tego typu pasożyty. Wiele dowiemy się o budowie i życiu płazińców. Szczególnie zwrócimy uwagę na ich cykle życiowe, przystosowanie do pasożytnictwa oraz wady i zalety, jakie niesie za sobą ten sposób pozyskiwania pokarmu. Prześledzimy, jakie choroby mogą wywoływać płazińce oraz znajdziemy sposoby, jak się przed nimi bronić. Spotkanie zakończymy rozmową o znaczeniu, jakie mogą mieć dla świata przyrody zwierzęta, bytujące kosztem innych organizmów.

 

 

 

 

 

Spotkanie 4. Nicienie

Okrągłe w przekroju poprzecznym, wydłużone ciało, bez głowy. Taki jest opis nicieni. Ich budowa i czynności życiowe są zagadnieniem, jakie poruszymy podczas kolejnego spotkania. Wśród tego typu bezkręgowców odkryjemy formy wolno żyjące, występujące w glebie, jak Caenorhabditis elegant – ulubiony nicień biologów, inne bytujące w wodzie słonej, słodkiej oraz pasożyty żerujące kosztem roślin, zwierząt i człowieka. Szczególny nacisk położymy na poznanie i opracowanie zagadnienia cykli rozwojowych pasożytów człowieka, takich jak glista ludzka, owsiki oraz włosień kręty. Dowiemy się o drogach inwazji tych zwierząt do organizmu ludzkiego, o chorobach, jakie powodują i profilaktyce, jaką należy stosować, by nie stać się nosicielem tych pasożytów. Spotkanie posumujemy poznając ich znaczenie dla środowiska przyrodniczego i człowieka.

 

 

 

 

 

Spotkanie 5. Pierścienice

Podczas tego spotkania poznamy bliżej świat pierścienic. Zajrzymy pod ziemię, do korytarzy budowanych przez dżdżownice oraz zanurkujemy pod wodę, aby poznać morską nereidę i wszędobylską pijawkę. Dzięki hodowli przedstawiciela skąposzczetów – dżdżownicy, będziemy prowadzić cenne obserwacje wyglądu, sposobu poruszania się, odżywiania, oddychania oraz rozmnażania tego typu zwierząt. Odkryjemy „nowość” w budowie ich ciał, czyli rozpoczęty proces cefalizacji. Opiszemy poszczególne układy narządów u przedstawicieli każdej z gromad. Na zakończenie spotkania zarówno prawdziwe okazy, jak i zdjęcia pozwolą nam na naukę rozpoznawania pierścienic oraz poznanie ich znaczenia dla środowiska.

 

 

 

 

 

Spotkanie 6. Stawonogi

Tarantula, pszczoła, rak rzeczny należą do niezwykle różnorodnej grupy stawonogów – zwierząt, które posiadają segmentowane ciało i członowane odnóża.  Kurs poświęcimy na poznanie rozmaitych środowisk życia oraz osobliwych przystosowań, jakie wykształciły te zwierzęta, by móc bytować w przeróżnych obszarach naszego globu. Biorąc pod uwagę takie cechy, jak ilość odnóży, obecność lub brak czułków oraz ilość segmentów ciała, podzielimy typ stawonogi na gromady. Korzystając z żywych okazów i modeli, prezentujących konkretnych przedstawicieli, zaobserwujemy, jakie cechy są charakterystyczne dla tej gromady zwierząt i dzięki temu w prosty sposób nauczymy się je rozpoznawać. Zapoznamy się z rozmieszczeniem i funkcjonowaniem poszczególnych narządów w ciele raka, pszczoły i pająka. Oglądając wylinki pajęczaków, porozmawiamy o tym, jak rosną stawonogi, mimo posiadania twardego, chitynowego pancerza. Na koniec opiszemy znaczenie stawonogów dla życia na Ziemi.

 

 

 

 

 

Spotkanie 7. Przegląd stawonogów.

Zaznajomieni z budową stawonogów, w kolejnym spotkaniu dokonamy przeglądu zwierząt należących do tego typu. Odpowiemy sobie na pytanie, czy langusta może mieszkać na drzewie? Przyglądniemy się krewetce i krabowi. W obserwacji mikroskopowej poznamy niewielkie, słodkowodne dafnie. Obejrzymy okazy pąkli. Staniemy oko w oko z pająkiem z rodziny ptaszników. Zastanowimy się również, w jaki sposób zwierzęta te, tworzą tak zmyślne sieci – pułapki. Zatańczymy wraz ze skakunem. Dowiemy się więcej o pasożytniczych pajęczakach, należących do roztoczy. Policzymy ilość odnóży pszczoły, biedronki i motyla. Osobiście poznamy królową mrówczego gniazda oraz jej robotnice. Postaramy się stawić czoła tej niezmierzonej mnogości barw, kształtów i przystosowań, jakie posiadają stawonogi.

 

 

 

 

 

Spotkanie 8. Mięczaki

Ile waży największa ślimacza muszla? Jak małże tworzą perły? Czy w ciele ośmiornicy płynie niebieska krew? Podczas ostatniego spotkania odpowiemy sobie na te i wiele innych pytań dotyczących mięczaków. Dowiemy się, że noszą muszle już przeszło 570 mln lat, ponieważ tyle trwa ich historia. Obejrzymy żywe okazy ślimaka, zbadamy ślimaczą nogę i zajrzymy mu głęboko w oczy. Poznamy mistrzów kamuflażu z gromady głowonogów. Odkryjemy, że to właśnie ośmiornice były pierwszymi drapieżnikami polującymi w prehistorycznych morzach. Zajrzymy do ich płaszcza – workowatej struktury kryjącej w swoim wnętrzu trzy serca i inne narządy oraz dotkniemy gąbczastych ramion z przyssawkami. Zastanowimy się nad faktem, że małże pomimo, że nie mają głowy, są jednymi z najdłużej żyjących zwierząt na Ziemi. Poszukamy mięczaków we wszystkich wodach: od tropików po bieguny, od raf koralowych po szelfowe piaski, od kałuż wypełniających się tylko podczas przypływu po morskie otchłanie. Na koniec spotkanie podsumujemy, odpowiadając na pytanie: jakie znaczenie mają mięczaki dla przyrody i człowieka?