Drogocenny odpoczynek

Z pewnością wszyscy myślimy już o powrocie do szkoły i zwykłego trybu pracy. Tornistry są spakowane, plecaki gotowe, a zeszyty kupione. Kolekcje flamastrów, długopisów i kolorowych karteczek czekają na swoją premierę w nowym roku szkolnym. Zanim jednak zadzwoni przysłowiowy „pierwszy dzwonek”, warto uświadomić sobie jak drogocenny i ważny jest wakacyjny odpoczynek oraz dlaczego również w roku szkolnym należy dbać o chwile relaksu, w tym również sen. Zapraszamy!

Odpoczynek kojarzy nam się z przyjemnością. Jednak często w biegu codziennego życia nie starcza na niego czasu. Kiedy byliśmy niemowlętami odpoczynek, w tym sen, zajmował nam około 16 z 24 godzin. Wzrost to energochłonna praca. Teraz nie ma potrzeby marnować, aż tyle czasu. Jednak niezmiennie higiena snu i odpoczynku jest istotna dla naszego ciała. Każdego dnia podejmujemy wiele nagłych działań wywołanych bodźcem zewnętrznym. Wtenczas w organizmie dzieje się szereg procesów, między innymi aktywowany jest układ współczulny, odpowiadający za pobudzenie i wytworzenie energii na potrzeby przewidzianej walki lub ucieczki (warto w tym miejscu zaznaczyć, że homo sapiens nie zawsze mieszkał w miastach – bezpieczny, dzięki zamkom w drzwiach).

Układ ten ˜– inaczej nazywany sympatycznym – należy do autonomicznego układu nerwowego, czyli niezależnego od naszej woli. Reguluje środowisko wewnętrzne poprzez kontrolę mięśni gładkich i mięśnia sercowego oraz narządów trawiennych, układu naczyniowego, wydalniczego i w końcu hormonalnego. Kiedy zadziała bodziec zewnętrzny, zwany stresowym, serce zaczyna bić szybciej, trawienie jest zahamowywane, a w rdzeniu nadnerczy następuje stymulacja wydzielania adrenaliny. Znany z życia codziennego przykład, kiedy musimy wyjść z domu, bo jeszcze chwila zwłoki zakrawa o spóźnienie. Właśnie wtedy aktywuje się część współczulna autonomicznego układu nerwowego, przyspiesza rytm serca, rozszerzają się źrenice oczu, nie ma czasu na trawienie. Całe ciało mobilizuje się, aby odnieść sukces. Jeśli przypadki ułożą się pomyślnie, dotrzemy do celu o czasie i będziemy mogli usiąść nastanie chwila dla ciała, żeby mogło powrócić do równowagi. Za nią odpowiada część przywspółczulna, która sprzyja uspokojeniu. Rytm bicia serca wraca do normy, wzmaga się trawienie, pobudza opróżnienie pęcherza moczowego, a w wątrobie zwiększa się produkcja glikogenu, czyli materiału zapasowego. Zatem cały nasz dzień składa się z naprzemiennej aktywacji, najpierw części współczulnej, a potem przywspółczulnej. Zbyt długa aktywacja jedynie części współczulnej autonomicznego układu nerwowego mogłaby siać poważne spustoszenie w naszym ciele. Dlatego tak ważny jest dla nas odpoczynek oraz umiejętność radzenia sobie ze stresem.

Warto nadmienić w tym miejscu kilka zdań o śnie, zajmuje on bowiem 1/3 naszego życia. W czasie nocnego odpoczynku nasze ciało odzyskuje balans. Reguluje pracę najważniejszych narządów wpływających na oddychanie oraz innych od krążenia po układ odpornościowy. To błogosławiony czas dla mózgu. Właśnie podczas snu powstają wewnętrzne rekonstrukcje sieci neuronalnej i następuje tworzenie nowych połączeń pomiędzy neuronami (komórkami nerwowymi). Wtedy też utrwalane są wiadomości w naszej pamięci. Właściwy sen sprawia, że codziennie budzimy się z nowym i ulepszonym mózgiem. Szacuje się, że codziennie dociera do nas średnio 100 000 słów. Zatem zapracowany w dzień mózg, zasługuje na porządny ośmiogodzinny odpoczynek. Nie bądźmy jak żyrafy i śpijmy zdecydowanie dłużej niż 30 minut na dobę.

 

Bibliografia:
Dröscher V.B. (2018). Reguła przetrwania. Wydawnictwo Prószyński i S-ka
Campbell N. A., Reece J. B. (2014) Biologia. Wydawnictwo REBIS